Algemeen Aangeboden door Huidfonds

Waarom eczeem bij kinderen in de winter erger wordt, Zo help je je kind écht

Een rood, jeukend huidje, slapeloze nachten en het gevoel dat je alles al geprobeerd hebt: voor veel ouders is eczeem bij hun kind een dagelijkse worsteling. Zeker in de winter, als kou en droge lucht de huid extra uitdagen. Kinderdermatologen Elodie Mendels en Anne-Moon van Tuyll van Serooskerken leggen uit wat ouders kunnen doen om klachten te verminderen.

De meest voorkomende vorm bij kinderen is constitutioneel eczeem, ook wel atopisch eczeem genoemd. Daarbij speelt erfelijke aanleg een grote rol. Tien tot twintig procent van de kinderen in Nederland is hiermee belast. “De bovenste huidlaag, die eigenlijk als een muur moet beschermen, is bij kinderen met eczeem anders opgebouwd,” zegt Mendels. “De huidcellen die je als bakstenen kan zien, liggen minder strak tegen elkaar aan, en het ‘cement’ van vetten en eiwitten tussen de huidcellen werkt minder goed. Daardoor ontstaan kleine kieren: vocht verdampt sneller, de huid droogt uit en prikkels van buiten kunnen juist makkelijker binnendringen.” Het immuunsysteem in de huid reageert vervolgens te heftig op die prikkels, wat leidt tot ontsteking en dus tot eczeem. “Dat veroorzaakt die rode, jeukende plekken die ouders zo goed herkennen,” vult Van Tuyll van Serooskerken aan. “Het is belangrijk te weten dat eczeem niet besmettelijk is. En in tegenstelling tot wat veel mensen denken, komt het niet door een voedselallergie.”

Winter: een lastige tijd voor de huid

Koude lucht buiten, droge lucht binnen: het is een slechte combinatie voor een kwetsbare huid. “In de winter is de luchtvochtigheid lager,” zegt Van Tuyll van Serooskerken. “De verwarming staat aan, waardoor de huid verder uitdroogt. Voeg daar dikke wollen truien, mutsen en warme douches aan toe, en je hebt alle ingrediënten voor een opvlamming van eczeem.” Helaas is eczeem niet iets wat je ‘even’ kunt verhelpen. De aanleg blijft. “Maar met de juiste dagelijkse verzorging kun je de klachten goed onder controle houden”, benadrukt Mendels. “Zie het als onderhoud aan dat muurtje: elke dag de voegen bijvullen.”

De basis van een rustige huid

Die aanpak begint bij rust en regelmaat. Kort en lauw douchen (vijf tot tien minuten, maximaal 37/38°C), zo min mogelijk schuimende producten, liever olie. Na het afdrogen (deppen, niet wrijven) meteen insmeren met een basiszalf over het hele lichaam. In de winter vettere basiszalf en, als het kan, wat vaker. Kleding rechtstreeks op de huid het liefst van katoen; wol kan er altijd overheen met een laagje ertussen. Medicijnzalf op de actieve eczeemplekken. “Thuis helpt een verwarming rond de negentien graden en wat extra luchtvochtigheid via een bevochtiger of eenvoudige waterbakjes aan de radiator”, legt Mendels uit. “Houd de nagels kort zodat kinderen zichzelf niet kapot krabben bij hevige jeuk. Als ouders kan je ze op die momenten ook afleiden door te spelen, de plekken te koelen of ze te knuffelen. Het zijn kleine gebaren die samen veel irritatie wegnemen.” Wanneer trek je echt aan de bel? “Heeft je kind eczeem ga dan naar de huisarts”, zegt Van Tuyll van Serooskerken. “En ga direct naar de dokter bij alarmsignalen zoals pus, nattende korsten, koorts of huilen bij aanraken. Dat kan wijzen op een infectie. Bereid een afspraak praktisch voor: maak foto’s van slechte momenten (handig als het eczeem tijdens het consult rustiger is), noteer vragen en neem een lijstje mee van alles wat je smeert of gebruikt. En wees open over wat jij denkt dat de oorzaak is. Laat je goed informeren want het kán vaak echt beter.”

Grote impact

Eczeem is meer dan een huidprobleem; het beïnvloedt het hele gezin. “Ouders slapen slecht omdat hun kind krabt, kinderen schamen zich, of durven niet te logeren,” vertelt Van Tuyll van Serooskerken. “Het heeft impact op het hele ritme thuis.” Daarom is goede uitleg en betrokkenheid zo belangrijk. “Als ouders begrijpen wat er gebeurt, kunnen ze het beter begeleiden.” Het loont ook om je kind actief te betrekken. “Hoe beter een kind snapt wat eczeem is en waarom smeren helpt, hoe groter de zelfregie en therapietrouw. Educatie op maat, afgestemd op leeftijd en beleving, maakt aantoonbaar verschil: minder angst, meer acceptatie, betere resultaten.”

Eczeem heb je niet alleen

Speelse hulpmiddelen helpen daarbij. Daarom ontwikkelde Mendels binnen het Nationaal Constitutioneel Eczeem Project de game Zalfje: een interactieve app voor kinderen van zes tot elf jaar waarin ze leren over eczeem, hoe ze ermee om kunnen gaan en wat helpt bij jeuk. “We merkten dat educatie via spel kinderen helpt in hun behandeling,” zegt ze. “Kinderen worden letterlijk baas over hun eigen huid.” In Nederland leven veel kinderen met erfelijk eczeem. De meeste kinderen hebben een aantal jaar last van eczeem, maar gelukkig groeit het grootste deel over die klachten, maar niet over de aanleg, heen. Tot die tijd is de impact vaak groot. Lichamelijk én emotioneel. “Gelukkig weten we steeds beter hoe we eczeem onder controle kunnen krijgen”, zegt Mendels. “Het begint met kennis, regelmaat en het idee dat je het samen doet. Want eczeem heb je niet alleen, dat heb je als gezin.”

Help mensen met een huidziekte

Het Nationaal Huidfonds is een goed doel dat zich inzet om huidaandoeningen te voorkomen en het leven met een huidaandoening te verbeteren. Dat is hard nodig!

Lees ook