Bijziendheid bij kinderen blijft soms lang onopgemerkt: ‘een kind weet niet beter’

Niet kunnen lezen wat de juf op het bord schrijft, steeds naar voren schuiven in de klas of afhaken bij een opdracht. Bijziendheid, ook wel myopie genoemd, kan bij kinderen ongemerkt invloed hebben op veel meer dan alleen hun zicht. Orthoptist Ruth Boer van de Nederlandse Vereniging van Orthoptisten en Ritsert Jansen van de Oogvereniging leggen uit waarom goede voorlichting én tijdige aandacht zo belangrijk zijn.

Een bril op en klaar? Zo simpel is bijziendheid bij kinderen niet altijd. Een kinderoog is nog volop in ontwikkeling en juist in die jaren kan bijziendheid ontstaan én verder toenemen. Toch kan het probleem lange tijd onopgemerkt blijven. Niet alleen omdat ouders het niet meteen merken, maar ook omdat een kind zelf geen vergelijkingsmateriaal heeft. De meeste kinderen merken het zelf ook niet omdat het zicht veraf langzaam verslechtert. ‘Een kind weet eigenlijk niet anders’, vertelt Ritsert Jansen van de Oogvereniging. Een kind ziet een boek op tafel misschien nog prima, terwijl letters of sommen op het bord steeds waziger worden. ‘Dan gaat het misschien meer vooraan in de klas zitten. Of het gaat niet zo goed meer met leren.’ Wanneer niet wordt opgemerkt dat een kind slecht ziet, kan daardoor leerachterstand ontstaan.

Niet ieder kind zegt dat het niet goed ziet

Bijziendheid ontstaat bovendien juist in een levensfase waarin de ogen nog volop veranderen. ‘Ogen maken een hele ontwikkeling door’, legt Jansen uit. Hoe verder de bijziendheid tijdens de jeugd toeneemt, hoe langer het oog wordt. Dat is ook de reden dat professionals niet alleen geïnteresseerd zijn in de vraag of een kind vandaag scherp kan zien, maar ook in hoe die ogen zich de komende jaren ontwikkelen. Bij hoge bijziendheid kan die groei namelijk op latere leeftijd risico’s met zich meebrengen. Zo vertelt Orthoptist Ruth Boer dat een sterk verlengd oog kwetsbaarder is en dat onder andere het risico op een netvliesloslating toeneemt.

Slecht zicht kan ongemerkt invloed hebben op hoe een kind meekomt in de klas

Uitleg zonder bang te maken Maar hoe leg je zoiets uit aan (ouders van) een kind van acht zonder meteen een doemscenario te schetsen? Precies daarvoor werkte Boer samen met onder anderen Jansen aan speciale praatplaten over bijziendheid.

Het idee ontstond vanuit de spreekkamer. Boer merkte dat ze veel tijd nodig had om ouders en kinderen uit te leggen wat bijziendheid is, waarom je verdere toename wilt beperken en wat ze zelf kunnen doen. Vervolgens gingen ze naar huis met een enorme hoeveelheid informatie, maar zonder een overzichtelijke manier om die nog eens terug te kijken. De praatplaten zijn gratis te verkrijgen via www.ikbenbijziend.nl.

Visueel begrijpelijk

De praatplaten maken die informatie visueel en begrijpelijk. Daarbij is bewust gekeken naar hoe je kinderen informeert zonder ze bang te maken. ‘Je wilt de kinderen ook weer niet angstig maken’, vertelt Boer. Dat is belangrijk, zo begrijpen ze waarom bepaalde gewoontes ertoe doen. Denk aan voldoende tijd buiten doorbrengen en regelmatig afstand nemen van dichtbijwerk. Voor Jansen begint bewustwording niet pas wanneer een kind al bijziend blijkt. Ook scholen kunnen een rol spelen. ‘Juist bij een leerling die ineens minder goed meekomt, kan een simpele vraag soms veel duidelijk maken: kan dit kind eigenlijk wel goed zien wat erop het bord staat?’

Lees ook