Gynaecoloog Femi Janse, werkzaam in het Arnhemse ziekenhuis Rijnstate, ziet dat regelmatig in haar spreekuur. ‘Veel vrouwen denken dat de overgang pas begint wanneer de menstruatie stopt. Maar eigenlijk is het een hele fase waarin hormonen veranderen en klachten kunnen ontstaan.’
Overgang versus menopauze
De termen overgang en menopauze worden vaak door elkaar gebruikt, maar betekenen niet precies hetzelfde. ‘De menopauze is eigenlijk een moment: de allerlaatste menstruatie in het leven van een vrouw’, legt Janse uit. ‘Gemiddeld gebeurt dat rond het 51ste levensjaar, al kan dat per vrouw verschillen.’ De overgang is de periode daaromheen. In die fase beginnen de hormonen langzaam te schommelen, omdat de voorraad eicellen afneemt. ‘Vaak zien we dat de eerste klachten al een aantal jaren voor de laatste menstruatie ontstaan,’ zegt Janse. ‘En ze kunnen ook nog een tijd daarna blijven bestaan.’ Daardoor kan het gebeuren dat vrouwen als ze al begin veertig zijn veranderingen merken, zonder meteen aan de overgang te denken.
Meer dan alleen opvliegers
Wanneer mensen aan de overgang denken, komen opvliegers en nachtzweten vaak als eerste in hen op. En inderdaad: zo’n tachtig procent van de vrouwen krijgt er in meer of mindere mate mee te maken. Maar de impact kan breder zijn. ‘Door nachtelijk zweten kan de slaapkwaliteit verminderen’, zegt Janse. ‘En slecht slapen heeft weer invloed op je energie, stemming en concentratie.’ Daarnaast horen artsen van vrouwen regelmatig andere klachten, zoals vermoeidheid, spierpijn, prikkelbaarheid of concentratieproblemen. Soms staan juist díe klachten op de voorgrond, nog voordat opvliegers beginnen. Tegelijkertijd speelt ook de levensfase zelf een rol. ‘Veel vrouwen zitten in een periode waarin er veel gebeurt,’ zegt Janse. ‘Kinderen die ouder worden, druk op het werk, ouders die zorg nodig hebben. Dat kan allemaal samenkomen.’
